Yasın Aşamaları
Yas, sevilen birinin ölümü karşısında bireyin yoğun duygular hissetmesi ve fiziksel tepkilerde bulunması olarak tanımlanmaktadır. Yapılan araştırmalar sevilen birinin kaybının bireyler için en önemli stres faktör olduğunu göstermiştir. Her insan sevdiği insanın kaybı karşısında üzüntü duyar. Bu yoğun üzüntünün devam etmesi belirli bir zaman dilimine kadar normal olsa da bu sürecin uzaması patolojik bir durum olarak algılanmaktadır. Yas sürecinin beş aşaması vardır:
1.İnkar Aşaması: Bu aşamada bireyler beklenmedik bir durumla karşılaşmaktadırlar. Bu nedenle yaşanan süreç bireyler için adeta şok edicidir. Bu benim başıma gelemez şeklinde tepkiler verirler.
2. Öfke Aşaması: Sevdikleri kişilerle yaşamayı umdukları zaman dilimlerinin ve onlarla yapacakları pek çok şeyin olduğunu düşünürler. O kişiyi kaybetmek birlikte yaşamayı düşündüğü kendi hayallerini de kaybetmek anlamına gelmektedir. Bu da bireylerde yoğun bir öfkeye neden olmaktadır. Bu neden oluyor, kim suçlu? gibi tepkiler ortaya çıkar.
3.Pazarlık aşaması: Pazarlık aşamasında kaybettiğimiz kişinin yaşamının devam etmesi için yaratıcı ile pazarlık yapılmaktadır. Bu aşama kaybettiğimiz kişi eğer henüz ölmemiş fakat ölüme çok yakınsa o zaman daha çok karşımıza çıkmaktadır. Örneğin o ölmesin şu adağımı yerine getireceğim, bir daha şunu yapmayacağım şeklinde cümleler kurulabilir.
4. Depresyon Aşaması: yas sürecinde birey, kaybın ardından artık çaresizlik duyguları hissetmeye başlar. Çünkü artık kayıp gerçeğini değiştiremeyeceğini anlamaya başlar. Hiçbir şey yapamayacak kadar üzgünüm cümlesi bu aşama için bir örnektir.
5. Kabul Aşaması: Ölüm hayatın gerçeğidir ve geri dönülmez bir süreçtir. Kaybedilen kişinin özlemini hissetmek ama hayata devam edebilme gücünü tekrar kazanmaktır. Çünkü ölümü kabul etmek sağlıklı insan özelliğidir.